Από περιέργεια, την περασμένη Κυριακή, δημιούργησα μια σύντομη έρευνα στην οποία ζήτησα από άτομα του στενού μου κύκλου να εκφράσουν τις απόψεις τους για τη μοναξιά. Βρήκα διασκεδαστικό να πειραματίζομαι με τις ερωτήσεις και ενδιαφέρον να διαβάζω τις απαντήσεις που προέκυψαν από αυτές.
Το αυτοσχέδιο ερωτηματολόγιό μου απείχε πολύ από το να είναι ένα τυποποιημένο, στατιστικά εγκεκριμένο εργαλείο. Ωστόσο, ήταν ο δικός μου τρόπος να συμμετάσχω σε μια μεταμεσονύκτια συζήτηση μετά από πάρτι με φίλους μου από όλο τον κόσμο. Αν υπάρχει ένα πράγμα που πρέπει να ξέρετε για μένα, είναι ότι λατρεύω τις συζητήσεις όπου οι άνθρωποι ανοίγονται και μιλούν χωρίς φίλτρα.
Τι Είναι λοιπόν η Μοναξιά;
Στην έρευνα, αρχικά ζήτησα από τους φίλους μου να ορίσουν τη Μοναξιά. Είναι ενδιαφέρον ότι, αφού συγκέντρωσα όλες τις δοθείσες απαντήσεις, οι ορισμοί εντάχθηκαν σε μία από τις ακόλουθες κατηγορίες: σωματική, συναισθηματική ή πνευματική. Κατά τον ορισμό της μοναξιάς, πολλά άτομα είχαν διακρίνει μεταξύ του να αισθάνεσαι μοναξιά και του να είσαι μόνος. Με άλλα λόγια, έκαναν διάκριση μεταξύ του συναισθήματος της μοναξιάς και της Μοναχικότητας. Ακολουθούν ορισμένοι τύποι ορισμών που έδωσαν:
1. Ορισμένα άτομα επικεντρώθηκαν στη σωματική-κοινωνική πτυχή της μοναξιάς. Όρισαν τη μοναξιά με δύο τρόπους:
- ως την έλλειψη κοινωνικού κύκλου, ή
- ως μια μορφή λαχτάρας για ανθρώπινη σωματική αλληλεπίδραση που απουσιάζει επειδή οι αγαπημένοι είναι πολύ απασχολημένοι ή πολύ μακριά. Όπως υποστηρίζει η έρευνα, αυτός ο ορισμός της μοναξιάς θα μπορούσε να εξηγηθεί από την ανάγκη των θηλαστικών για κοινωνική εγγύτητα, προσκόλληση και αίσθηση του ανήκειν. Αυτή η οπτική τονίζει την ανθρώπινη ανάγκη για άγγιγμα για τη μείωση των συναισθημάτων κοινωνικού αποκλεισμού.
2. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων στην έρευνα επικεντρώθηκε στην συναισθηματική πλευρά της μοναξιάς, δηλαδή στο να μην είσαι μόνος, αλλά να αισθάνεσαι μόνος. Διαπίστωσαν ότι η μοναξιά ήταν η έλλειψη μιας βαθύτερης σύνδεσης και μια συναισθηματική απόσταση από ανθρώπους που τους ενδιαφέρουν. Ένα άτομο περιέγραψε αυτή τη διαφορά ως «Μπορεί να βρίσκεσαι σε ένα δωμάτιο γεμάτο ανθρώπους, αλλά να νιώθεις ότι κανείς δεν είναι πραγματικά εκεί για σένα».
Επιπλέον, όπως περιγράφεται στη βιβλιογραφία, η στέρηση στοργής (δηλαδή, η επιθυμία για περισσότερη στοργική επικοινωνία μέσω της αφής) εμφανίζει αρνητικές συσχετίσεις με τη γενική σωματική και ψυχική υγεία (π.χ., ευτυχία, κοινωνική υποστήριξη, ικανοποίηση σχέσεων και ασφάλεια προσκόλλησης).
3. Πολλοί συμμετέχοντες στην έρευνα περιέγραψαν επίσης την πνευματική-κατανοητική συνιστώσα της μοναξιάς. Μοιράστηκαν δύο τρόπους με τους οποίους η νόηση παίζει ρόλο στη μοναξιά:
- την αίσθηση ότι μιλάς μια διαφορετική γλώσσα που κανείς δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται αρκετά για να καταλάβει, και
- την αίσθηση ότι δεν έχεις κανέναν να εμπιστευτείς τις σκέψεις και τις ανησυχίες σου και να βασιστείς. Ένα σχετικό άρθρο τεκμηρίωσε πειραματικά πώς η αίσθηση ότι σε καταλαβαίνουν ενισχύει την προσωπική και κοινωνική ευημερία. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας έδειξαν ότι η αίσθηση ότι σε καταλαβαίνουν ενεργοποίησε νευρικές περιοχές που είχαν προηγουμένως συσχετιστεί με την ανταμοιβή και την κοινωνική σύνδεση. Από την άλλη πλευρά, η αίσθηση ότι δεν σε καταλαβαίνουν ενεργοποίησε νευρικές περιοχές που συσχετίζονται με αρνητική διάθεση. Χρησιμοποιώντας αυτή την οπτική, μένουμε με την αίσθηση της μοναξιάς όταν δεν νιώθουμε ότι οι άλλοι μας γνωρίζουν ή μας καταλαβαίνουν.
Αυτή η ανταλλαγή ιδεών, όπου βρέθηκε μια συσσώρευση ορισμών, δεν θα μπορούσε να είχε πάει καλύτερα. Όλες οι πτυχές της μοναξιάς είχαν θιχτεί από όσους συνέβαλαν: 1) τους διαφορετικούς λόγους για τους οποίους κάποιος μπορεί να αισθάνεται μοναξιά, δηλαδή την έλλειψη σωματικής, συναισθηματικής και πνευματικής σύνδεσης, 2) τη διάκριση μεταξύ μοναξιάς (δηλαδή, συναισθήματα απομόνωσης παρά την επιθυμία για κοινωνικές συνδέσεις) και του χρόνου που περνάμε μόνοι (δηλαδή, εκούσια Μοναχικότητα).
Ο Φόβος της Μοναξιάς
Αφού συγκέντρωσα τους διάφορους ορισμούς της μοναξιάς, θέλησα να προχωρήσω ένα βήμα παραπέρα και να αντιμετωπίσω τον φόβο της μοναξιάς και τις αρνητικές συνδηλώσεις που την περιβάλλουν. Σε μια κλίμακα από το 1 έως το 5, (1) που σημαίνει «καθόλου» και (5) που σημαίνει «πάρα πολύ», οι μισοί από τους συμμετέχοντες βαθμολόγησαν με τέσσερα τον φόβο τους να αισθανθούν μοναξιά. Στη συνέχεια ρωτήθηκαν γιατί και περιέγραψαν τις αρνητικές πλευρές της μοναξιάς.
Ανέφεραν ότι όταν αισθάνονται μοναξιά:
- δεν τους αρέσει να περνούν πολύ χρόνο με τον εαυτό τους λόγω των συνεχών εμμονικών σκέψεων και συναισθημάτων (δηλαδή, αυτοκατηγορία, αβοηθησία, το στίγμα γύρω από τη μοναξιά) και,
- βιώνουν χαμηλότερη ενέργεια, παραγωγικότητα, κίνητρα και αυτοεκτίμηση.
Για κάποιους, η μοναξιά μοιάζει με απόρριψη ή ακόμα και τιμωρία για την αδυναμία τους να βρουν φίλους ή να συνάψουν ρομαντικές σχέσεις. Για άλλους, ο φόβος του να αισθάνονται μοναξιά έχει τις ρίζες του στην ιδέα ότι υπάρχει κάτι ξεχωριστό στο να μοιράζεσαι ιδέες, συναισθήματα και σκέψεις με τους σημαντικούς σου άλλους. Ένα άτομο εξήγησε ότι γενικά, ο κόσμος φαίνεται μεγαλύτερος και εσύ νιώθεις μικρότερος όταν είσαι μόνος, με έναν τρόπο που το βάρος των ευθυνών σου είναι στους ώμους σου και κανείς δεν μπορεί να σε βοηθήσει να ελαφρύνεις το φορτίο.
Υπάρχουν Οφέλη από τη Μοναξιά;
Προχωρώντας από τις αρνητικές πτυχές, αναρωτήθηκα αν υπάρχουν και άνθρωποι που αγκαλιάζουν τη μοναξιά και, αν ναι, γιατί. Αναγνωρίζοντας πόσο δύσκολο αλλά και απόλυτα φυσιολογικό μπορεί να είναι αυτό το συναίσθημα, θέλησα να εξερευνήσω τις πιθανές θετικές πλευρές και τα κέρδη του να επιτρέπουμε τη μοναξιά στη ζωή μας. Χρησιμοποιώντας μια παρόμοια κλίμακα που κυμαίνεται από το 1 έως το 5, (1) που σημαίνει «καθόλου» και (5) «πάρα πολύ», περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες βαθμολόγησαν με τρία σε μια ερώτηση σχετικά με το πόσο άνετα ένιωθαν αγκαλιάζοντας τη Μοναξιά.
- Όταν τους ζητήθηκε να αναλογιστούν τις πιθανές θετικές πλευρές της μοναξιάς, πολλοί ανέφεραν ότι μπορεί κανείς να εξασκήσει περισσότερη αυτογνωσία, αυτοστοχασμό, αυτοανακάλυψη και αυτοαποδοχή μέσα από την αρνητική εμπειρία της μοναξιάς.
- Παρατήρησαν ότι η μοναξιά σου παρέχει τον χώρο να ανακαλύψεις ποιος είσαι, τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου, τι χρειάζεσαι ή όχι από τους άλλους, και πώς να αντιμετωπίζεις διαφορετικές καταστάσεις.
- Το να αισθάνεσαι μοναξιά σε βοηθά επίσης να αναδομήσεις την εμπιστοσύνη σου στους ανθρώπους και πιθανώς να επιλέξεις αυτούς που εμπιστεύεσαι πιο σοφά.
- Η μοναξιά βοηθά επίσης να χαλαρώσεις, να επαναφορτίσεις τις μπαταρίες σου και να σκέφτεσαι κριτικά για τον εαυτό σου κάθε τόσο.
- Σωματικά, εξασφαλίζει διαλείμματα από το να βρίσκεσαι κοντά σε ανθρώπους· για να ξεκουραστείς, να επεξεργαστείς και να αποφασίσεις πράγματα αυτόνομα χωρίς να επηρεάζεσαι από την οπτική κάποιου άλλου.
- Όπως κατέληξε κάποιος, «αν μπορείς να αποδεχτείς τη μοναξιά ως ένα φυσιολογικό συναίσθημα, να την ακούσεις και να την αγκαλιάσεις, τότε μπορείς κάλλιστα να προχωρήσεις και να κερδίσεις μέσα από αυτήν».
Τα Χρώματα της Μοναξιάς
Ενώ αναλογιζόμουν το θέμα της μοναξιάς, σκέφτηκα μια πιθανή σύνδεση μεταξύ χρωμάτων και συναισθημάτων. Τα χρώματα, όπως το πορτοκαλί, για παράδειγμα, μπορεί να είναι ένα μείγμα άλλων χρωμάτων, όπως το κόκκινο και το κίτρινο. Τα χρώματα δίνουν επίσης πλαίσιο σε οτιδήποτε βλέπουμε γύρω μας. Ομοίως, τα συναισθήματα, όπως η μοναξιά, για παράδειγμα, μπορεί να είναι ένα μείγμα πολλαπλών ψυχολογικών εμπειριών, όπως ο φόβος και η αυτογνωσία. Αυτό το μείγμα επηρεάζει την ερμηνεία μας για οτιδήποτε βιώνουμε στη ζωή μας. Έτσι, ως τελική παρατήρηση στην έρευνα, ρώτησα: «Αν η μοναξιά, ως σύνολο πιθανών αρνητικών και θετικών πλευρών, ήταν ένα χρώμα, ποιο θα επιλέγατε και γιατί;»
Υπήρξε πληθώρα απαντήσεων στην έρευνα… Λευκό, Μπλε, Κίτρινο, Βιολετί, Μαύρο, Σκούρο μωβ-ish, Βαθύ και Ματ Μωβ, Σκούρο Πράσινο, ένα μείγμα Πορτοκαλί και Κίτρινου, Ανοιχτό Μπλε, Γκρι, Σκούρο Γκρι, Πορτοκαλί, Σκούρο μπλε, Χρώμα φύλλων φθινοπωρινού δέντρου… Εκτός από τα χρώματα που περιγράφηκαν, δόθηκαν πολλές πιθανές εξηγήσεις για το γιατί αυτά τα χρώματα σχετίζονταν με τη μοναξιά. Έτσι, εδώ σας ρωτώ:
Αν η Μοναξιά έχει τόσα πολλά διαφορετικά χρώματα, γιατί φοβόμαστε τόσο πολύ το «σκοτάδι» της;
Υπάρχουν πάντα δύο όψεις σε ένα νόμισμα, μερικές φορές το συναίσθημα της μοναξιάς μπορεί να σας βοηθήσει να συνειδητοποιήσετε τι θέλετε να αλλάξετε στη ζωή σας. Εναπόκειται σε εμάς να αποφασίσουμε πώς θέλουμε να αντιμετωπίσουμε και να αντιδράσουμε σε αυτό το συναίσθημα. Ίσως το κλειδί είναι η εύρεση της ισορροπίας μεταξύ των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων και της αυτονομίας.
Γράφτηκε από την Αλεξάνδρα Συμεωνίδου, MSc.
Τι ακολουθεί;
Εάν υποφέρετε από μοναξιά ή αντιμετωπίζετε οποιεσδήποτε σχετικές ή μη προκλήσεις διάθεσης, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου και να ξεκινήσετε το δικό σας θεραπευτικό ταξίδι.
